17 มกราคม "วันโคนมแห่งชาติ"

การเสด็จประพาสนานาประเทศทั้งในทวีปอเมริกา ยุโรป และเอเชียของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อกระชับสัมพันธไมตรี แสดงให้เห็นถึงพระราชปณิธานอันแน่วแน่ที่จะพัฒนาประเทศควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนชาวไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเสด็จประพาสราชอาณาจักรเดนมาร์ก เมื่อปีพุทธศักราช 2503 ด้วยทรงตระหนักว่า การพัฒนาประเทศชาติให้เจริญก้าวหน้าต้องพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนด้วย จึงเสด็จไปทอดพระเนตรกิจการ การเลี้ยงโคนม และการแปรรูปผลิตภัณฑ์นม เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการริเริ่มให้เกิดกิจการโคนม และแปรรูปผลิตภัณฑ์นมในประเทศไทย

หลังจากเสด็จนิวัตประเทศไทย สมเด็จพระเจ้าเฟรเดอริกที่ 9 แห่งราชอาณาจักรเดนมาร์ก รัฐบาลแห่งราชอาณาจักรเดนมาร์ก ตลอดจนสมาคมเกษตรกรแห่งราชอาณาจักรเดนมาร์ก ได้น้อมเกล้าฯ ถวายฟาร์มโคนมไทย-เดนมาร์ก ที่อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี เพื่อเป็นศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการเลี้ยงโคนม ที่ไม่เพียงมีเทคโนโลยีการผลิตและแปรรูปที่ทันสมัย หากยังเป็นศูนย์ฝึกอบรมที่ดำเนินการอย่างเป็นระบบ โดยมีการส่งผู้เชี่ยวชาญจากราชอาณาจักรเดนมาร์กมาให้การอบรมแก่เจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์และเกษตรกรด้วย

ในวันที่ 16 มกราคม พุทธศักราช 2505 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าเฟรเดอริกที่ 9 แห่งราชอาณาจักรเดนมาร์ก ทรงเป็นองค์ประธานร่วมในพิธีเปิดฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมไทย-เดนมาร์กอย่างเป็นทางการ รัฐบาลไทยได้รับโอนกิจการฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมไทย-เดนมาร์ก จัดตั้งเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในนามองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน

กล่าวได้ว่านับจากจุดเริ่มต้นในการเสด็จฯ เยือนราชอาณาจักรเดนมาร์ก เมื่อปีพุทธศักราช 2503 คือประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของกิจการเลี้ยงโคนมในประเทศไทย ถึงกระนั้นในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมนั้น พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ยังทรงริเริ่มทดลองเป็นการส่วนพระองค์ โดยใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งของพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ภายในเขตพระราชฐานที่ประทับ เป็นที่ดำเนินการเพื่อเป็นแบบอย่างให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม

ด้วยเหตุนี้ กิจการเลี้ยงโคนมและการแปรรูปผลิตภัณฑ์นม จึงถูกกล่าวถึงอย่างภาคภูมิใจในหมู่เกษตรกรว่าเป็น "อาชีพพระราชทาน"

ซึ่งจากประวัติศาสตร์การเลี้ยงโคนมดังกล่าว จึงถือเอาวันที่ 16 มกราคมของทุกปี เป็นวันโคนมแห่งชาติ และเพื่อไม่ให้เป็นการซ้ำซ้อนกับวันครูแห่งชาติ รัฐบาลได้มีมติเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พุทธศักราช 2530 ให้วันที่ 17 มกราคมของทุกปีเป็นวันโคนมแห่งชาติ จึงถือเป็นวันสำคัญยิ่งต่ออาชีพการเลี้ยงโคนมในประเทศไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดย องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย ได้จัดกิจกรรมเฉลิมฉลองขึ้นเป็นประจำทุกปี เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ได้พระราชทานอาชีพการเลี้ยงโคนมให้แก่ปวงชนชาวไทย ตลอดจนเป็นการพบปะเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ของผู้ที่อยู่ในวงการนี้ ทั้งภาครัฐบาล ภาคเอกชน และเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม

เรียบเรียงเนื้อหาจาก หนังสือ 50 ปี โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา และ หนังสือ 55 ปี องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย

ขอขอบคุณข้อมูล มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ